Sorgulama Nedir Felsefe? Kafanıza Takılan O Hızlı Soru: “Neden?”
Hayatımızda sorgulamadığımız şey var mı? Sabah uyanır uyanmaz “Bugün neden işe gitmek zorundayım?” diye düşünmemiz normal. Ya da midemizin guruldamasıyla “Neden hiç yemek yemeden bu kadar hayatta kalabiliyoruz?” diye sorgulamamız… Aslında felsefe, günlük hayatta şüpheci bir bakış açısıyla yaklaşıp, nedenleri aramaktır. İşte, bu yüzden “Sorgulama nedir felsefe?” sorusu tam da yerinde bir soru. Hadi, biraz bu konuya kafa yoralım.
Felsefe Nedir, Ne Değildir?
Felsefe, aslında eğlenceli bir şey değildir. Şaka yapıyorum! Felsefe, kelime anlamı olarak “bilgelik sevgisi” demek olsa da, birçok kişi için “Bu da neyin nesi şimdi?” sorusunun cevap bulmaya çalıştığı bir alandır. Felsefeyi öğrenmeye başladığınızda, dünyayı derinlemesine düşünmeye başlarsınız. Örneğin, sabah uyandığınızda gözlerinizi açıp, “Gerçekten uyandım mı, yoksa bir rüyadayım?” sorusunu sormaya başlarsınız. İşte bu, felsefi bir bakış açısıdır.
Olay şudur: Felsefede sorgulamak, her şeyin sebebini anlamaya çalışmaktır. Hani bazen bazı insanlar sürekli “Ama neden?” diye sorarlar ya, işte felsefe de o sorunun peşinden gitmektir. O yüzden biraz kafa karıştırıcı olabilir, ama aynı zamanda çok da eğlencelidir. Her şeyin “neden”i var mı, yok mu, bunu anlamaya çalışırken başımız dönebilir. Ama asıl soru şu: Gerçekten kafamızı nereye takmamız gerektiğini biliyor muyuz?
Felsefi Sorgulamanın Günlük Hayata Yansıması
Bir düşünün: Sabah işe gitmek için hazırlık yapıyorsunuz. Gömleğinizi giyiyorsunuz, kahvaltı yapıyorsunuz ve birden beyninizde şu soru beliriyor: “Ben gerçekten bu gömleği giymek zorunda mıyım?” Ve bu, bir anda bir felsefi soruya dönüşüyor. Hangi kıyafeti giyeceğimize karar verirken hayatımıza ne kadar anlam katıyoruz? Bir felsefeci bunu saatlerce tartışabilir.
Kahvaltı yaparken, bir an durup düşündünüz mü hiç? “Bu kahvaltı bana ne katacak? Ne kadar tuhaf, bir yanda kahvaltıyı düşünürken, bir yanda da dünyadaki tüm yiyecekleri düşünüyorum. Keşke bir kahve olsa, bu soruya odaklanmamıza yardım edebilir.” O an insan, gerçekten neyi sorguladığını unutuyor.
Şu diyalog mesela tam bir felsefi “sorgulama” örneği:
Ben: “Bana bak, neden bu kadar ağır bir kahve içiyorum?”
Arkadaşım: “Çünkü hayatta hep daha fazlasını istiyoruz, belki.”
Ben: “Evet ama… Neden hep daha fazlası? En fazla nedir, daha fazla mı daha az mı? Bunu çözmem gerek.”
Bu tür anlar, evet, biraz kafa karıştırıcı, biraz da insanı kendisinden şüphe ettirici olabilir. Ama işte, felsefe de böyle bir şey! Her şeyin nedenini sorgularken, insan aslında ne kadar küçük olduğunu fark edebiliyor. Hani bir anda, gerçekten “Neden burada oturuyorum?” diye sorarsınız. Bu da bir felsefi sorudur.
Sorgulama Nedir Felsefe? Kapanışa Doğru
Felsefede sorgulama, aslında daha çok insanların düşüncelerini ve eylemlerini anlamaya çalışmaktır. Sadece günlük hayatta karşılaştığımız sorulara cevap aramak değil, “Ben neden bunları yapıyorum?” diye kendimize sormak da felsefi bir bakış açısıdır. İşte bu yüzden felsefe bazen sadece ağır bir konuyu tartışmakla kalmaz, aynı zamanda basit bir kahvaltıyı sorgulamanın bile çok daha derin anlamlar taşıyabileceğini gösterir.
O yüzden, bir dahaki sefere işe gitmeden önce, gömleğinizi giyerken ya da bir yemek yerken, kendinize şunu sorabilirsiniz: “Neden bunu yapıyorum? Acaba ben bu hayatta neden varım?” Ve belki de o an kafanızı kaşıyıp bir gülümseme atabilirsiniz. Çünkü felsefe, aslında bu soruları sorarken hayatın tadını çıkarabilmektir.
Şimdi, belki de “Bunu yazarken neden bu kadar derin düşünüyorum?” diye sorgulamanın tam zamanı!
Sonuç: Felsefe Bizimle
Sonuçta felsefe, derin ve sürekli bir sorgulama sürecidir. Bazen anlamını bulamadığınız, bazen ise kendinize bir yol haritası çıkaracak sorular sorarsınız. İşte bu yüzden, felsefeye yaklaşmak biraz akıl yürütme ve bolca iç sesle yapılan bir yolculuktur. O yüzden her zaman bir sorunun peşinden gitmek ve bazen de cevapları bulmadan bırakmak, hayatın tadını çıkarırken felsefe yapmak demek olabilir.
Evet, belki biraz garip bir bakış açısı ama unutmayın, felsefe aslında sadece “neden” sorularının cevaplarını bulmak değil, bazen de “neden” diye sormak kadar güzeldir.
Şimdi siz de oturun, bir kahve içip, “Sorgulama nedir felsefe?” diye bir kez daha düşünün. Kim bilir, belki bir dahaki yazıyı yazarken, çok daha büyük sorular buluruz.