Kategori: Makaleler

Yap-İşlet-Devret Projesi Kaç Yıllık? Bir bina, yol veya köprü inşa etmek istediğinizde, bunun için devletin kaynaklarını mı kullanacaksınız, yoksa özel sektörün gücünden mi faydalanacaksınız? İşte bu soruyu sormadan önce, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli hakkında biraz daha derin düşünmek gerekir. Bu model, son yıllarda Türkiye’de pek çok büyük altyapı projesi için uygulanan bir yöntem haline gelmiştir. Ancak, YİD projelerinin zamanlama ve maliyet açısından ne kadar sürdürülebilir olduğuna dair hala birçok soru işareti var. Peki, bu projeler gerçekten kaç yıl sürüyor ve nasıl işler? Yap-İşlet-Devret (YİD) Nedir? Öncelikle, YİD modelinin ne olduğunu anlamak önemli. Yap-İşlet-Devret, bir kamu altyapı projesinin, özel sektör tarafından yapılıp…

Taylorizm: Ekonomi Perspektifinden Bir İnceleme Her gün karşılaştığımız ekonomik kararlar, genellikle sınırlı kaynakları en verimli şekilde kullanma çabasıyla şekillenir. Peki, bu çaba nasıl yönetilir? Hangi yöntemler daha verimli sonuçlar doğurur? Ekonomik teorilerin ve iş yapma biçimlerinin altında yatan temel soru da budur: Seçimler ve sonuçları. Tarihin farklı dönemlerinde, özellikle sanayi devrimi sonrası, iş gücü ve üretim süreçlerinin verimliliğini artırmaya yönelik çeşitli teoriler ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri, Frederick Winslow Taylor’ın geliştirdiği taylorizmdir. Ancak taylorizm, sadece üretim verimliliğini artırmakla kalmayıp, ekonominin daha geniş alanlarına da etki etmiştir. Bu yazıda, taylorizmin mikroekonomik, makroekonomik ve davranışsal ekonomik boyutları üzerinden, piyasa dinamikleri, bireysel kararlar ve…

Nasıl Sergi Açarım? Antropolojik Bir Perspektif Kültürler arası gezintilere çıktığınızda, sadece başka coğrafyalara gitmek değil, aynı zamanda farklı toplumların yaşam biçimlerine, değer sistemlerine ve ifade biçimlerine de adım atmış olursunuz. Her kültür, kendine has bir dil ve simge sistemiyle dünyayı algılar, anlamlandırır ve bu algıları çevresine aktarır. Sanat da bu aktarımın, hatta bu anlam yaratımının en güçlü araçlarından biridir. Sergiler, bir toplumun kimlik anlayışını, ritüellerini, sembollerini ve tarihini dünyaya sunma fırsatıdır. Peki, bir sergi açmak, sadece mekan ve eserleri bir araya getirmekten mi ibarettir? Antropolojik bir perspektiften bakıldığında, bir sergi açmak, kültürel bağlamı, anlamları ve kimlikleri göz önünde bulundurmayı gerektirir.…

Köpeğin Bağırması Ne Anlama Gelir? Köpeklerin sesleri, insanlara çok farklı şekillerde hitap eder. Kimi zaman sevinç, kimi zaman korku, bazen ise çaresizlik içinde duyduğumuz bu sesler, çoğumuzun içindeki koruma içgüdüsünü harekete geçirir. Ancak bir köpeğin bağırması, her zaman sevinç ya da mutlulukla ilişkilendirilmez. Peki, bu sesin altında yatan gerçek nedir? Bir köpeğin bağırması ne anlama gelir ve neden bu şekilde tepki verir? Köpekler, evcil hayvanlar olarak hayatımızın her alanına girmiş olsa da, onların iletişim dili hala pek çok kişi tarafından yeterince anlaşılmamaktadır. İletişim kurmalarının en belirgin yollarından biri olan havlamalar ve bağırmalar, aslında bir köpeğin çevresiyle ne tür bir ilişki…

Atarax Nasıl Bir İlaçtır? Kültürel Görelilik ve Kimlik Üzerinden Bir Bakış Hayat, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde sürekli bir etkileşimler ve alışverişler bütünüdür. İnsanlar arasında bir kelime, bir davranış ya da bir ritüel, farklı kültürlerde farklı anlamlar taşıyabilir. Peki, bu kadar farklı bir dünyanın içinde, tıpkı birer sosyal yapboz parçaları gibi, bir ilaç olan Atarax nasıl yerini alır? Bu ilaç, bedensel bir rahatsızlık veya zihinsel bir bozukluğa çözüm olarak sunduğunda, onun kültürel algısı, farklı toplumlarda nasıl değişir? Bir kimlik ve toplumsal ilişkiler bağlamında, Atarax gibi ilaçlar sadece biyolojik bir etkiye sahip olmakla kalmaz, aynı zamanda insanın kültürünü, toplumsal yapısını…

Askerlik Para Cezası Silinir Mi? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir İnceleme Toplumların yapısı, bireylerin toplumsal kurallara uymasını gerektirir. Bu kurallar, bazen devletin koyduğu zorunluluklardan bazen ise toplumsal normlardan kaynaklanır. Bu kuralların ihlali, çoğunlukla cezalarla sonuçlanır. Ancak, cezaların meşruiyeti ve uygulanabilirliği, siyasal sistemin işleyişine ve güç ilişkilerine bağlı olarak değişir. Askerlik gibi toplumsal bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi ve buna bağlı olarak uygulanan para cezaları, bu bağlamda önemli bir örnektir. Askerlik para cezasının silinip silinemeyeceği sorusu, aslında daha geniş bir siyasal soruyu gündeme getiriyor: Toplumda güç nasıl dağıtılır? Hangi kurallar, kimler tarafından uygulanır ve bu kurallar ne ölçüde meşrudur? Bu yazıda, askerlik para…

KYK Nasıl İptal Edilir? Ankara’da yaşayan biri olarak, KYK borcu nedir, nasıl ödenir, nasıl iptal edilir gibi sorulara bir şekilde aşina oldum. Hem çevremdeki arkadaşlarım hem de yakın ailem, üniversite yıllarında bu borçlarla boğuşmuştu. Kendi başımdan geçmeyen bir şeydi, ama bu konuda arkadaşlarımın, hatta benim bile yaşadığım bazı olaylar, işin aslında ne kadar karmaşık ve bazen zorlayıcı olduğunu anlamamı sağladı. Peki, KYK nasıl iptal edilir? Aslında çok basit gibi görünse de, işler o kadar da kolay değil. Gelin, bu sürecin nasıl işler olduğuna dair hem kişisel gözlemlerimi hem de verilere dayalı bazı bilgileri harmanlayarak anlatayım. KYK Borcu: Bir Neslin Gerçekliği…

Çelik Neden Kumlanır? Tarihsel Bir Perspektiften İnceleme Geçmişi anlamak, bugünü yorumlamak için bir anahtardır. Çünkü tarihin izlediği yol, yaşadığımız dünyayı şekillendiren ve bizim geleceğe yönelik aldığımız kararların temelini oluşturan bir yapıdır. Çelik gibi modern sanayinin temel yapı taşlarını anlamak, yalnızca endüstriyel süreçlerin değil, aynı zamanda toplumsal dönüşümlerin de izlerini sürmek anlamına gelir. Peki, çelik neden kumlanır? Bu sorunun cevabı, tarihsel bağlam içinde hem metalurjinin evrimini hem de toplumların sanayi devrimlerinden nasıl etkilendiğini anlamamıza olanak tanır. Çelik ve Metalurjinin Başlangıçları Çelik, demirin alaşımı olarak tarih boyunca insanlığın en önemli buluşlarından biri olmuştur. Ancak çeliğin üretiminde kullanılan yöntemler, zamanla değişmiş ve bu…

Çamaşır Hangi Havada Çabuk Kurur? Siyasal Bir Mercekten Soruşturma Bir gün kendi balkonumda asılı çamaşırları izlerken, bu basit sorunun arkasında toplumsal düzen, güç ilişkileri ve yurttaşlık pratiklerine dair derin metaforlar olduğunu fark ettim. Çamaşırın hangi havada çabuk kurduğu sadece meteorolojik bir mesele değildir; aynı zamanda kurumların meşruiyeti, kamusal politikaların katılımı ve birey-toplum etkileşiminin siyasal anatomisini yansıtır. Bu yazıda “çamaşır hangi havada çabuk kurur?” sorusunu iktidar, kurumlar, ideolojiler, yurttaşlık ve demokrasi kavramları çerçevesinde inceleyeceğiz. Güncel siyasal olaylardan teorik tartışmalara, karşılaştırmalı örneklerden provokatif sorulara uzanan zengin bir analitik panoramayı sizinle paylaşacağım. Okurken kendi içsel ve dışsal siyasal deneyimlerinizi sorgulamanızı umuyorum. Bir Soru,…

Dalak Kanaması Nasıl Durdurulur? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış Giriş: Dalak Kanamasının Ciddi Bir Sağlık Sorunu Olduğu Gerçeği Dalak kanaması, ciddi ve acil müdahale gerektiren bir sağlık sorunu. Kanama durdurulmazsa, hayati tehlike oluşturabilir. Dalak, vücudumuzda kanın temizlenmesinde önemli bir rol oynar, bu yüzden dalak kanaması, sadece fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal ve sağlıkla ilgili pek çok faktörü de gündeme getirir. “Dalak kanaması nasıl durdurulur?” sorusu, teorik olarak tıbbi bir konu olsa da, buna farklı grupların, özellikle de toplumsal cinsiyet, ekonomik durum ve sosyal adalet perspektiflerinden nasıl yaklaşıldığı önemli bir konu. İstanbul’daki günlük yaşamda, toplu taşımada, sokakta…